THƯỢNG TỌA THÍCH VIÊN THÀNH

Bằng tấm lòng của kẻ yêu thơ, trọng Đạo, Nhà giáo ưu tú Vũ Dương Quỳ đã viết lên cảm xúc chân thật Lúc tất cả phúc dulặng được hạnh ngộ Hòa thượng Thích Viên Thành cùng đọc những vần thơ Ngài chấp tác vào “Thiền môn thi ký”. Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên xin gửi tới Quý vị lời trọng điểm sự của Nhà giáo Vũ Dương Quỳ như một lời tri ân sâu sắc hướng lên cố Thượng tọa, một bậc Thầy giác ngộ với hạnh nguyện vô xẻ, vị tha bởi sự hưng thịnh của Đạo pháp và Dân tộc.

Bạn đang xem: Thượng tọa thích viên thành

Do duim trời cùng uy đức của Đức Phật, vào một ngày thượng tuần tháng Năm, năm Mậu Dần (1998), tôi được đọc tập thơ “Thiền Môn Thi Ký” cùng được tiếp kiến Thượng tọa Thích Viên Thành tại Thiền viện Mỗ Lao, Hà Tây. Yêu ham mê và giảng dạy văn chương cho những em học sinch gần bốn chục năm nay, lại là người Hà Tây, nên sau khoản thời gian đọc hoàn thành những bài xích thơ viết về đạo Thiền của một Thiền sư đồng hương cũng đang làm công tác giáo dục (Thượng tọa Thích Viên Thành là “Phó ban giáo dục Tăng ni Trung ương), tôi cực kì thích thú. Ngỡ như được nghe tiếng nói vai trung phong tình chân thực của một tri kỷ, tri âm từng trải qua nhiều năm gian khổ, với bao nhiêu nỗi buồn, vui trên chặng đường đi tìm kiếm một lẽ sống cho cuộc đời.

*

Đúng như tên tập thơ “Thiền Môn Thi Ký”, các bài xích thơ được viết từ năm 1962 Lúc ấy tác giả mới 12 tuổi, tạm biệt quê hương để đi “cầu chính Pháp”, đến năm 1978, lúc đã trưởng thành, tập thơ gồm hơn 60 bài bác viết theo thể Đường thi thất ngôn tứ tuyệt với thất ngôn chén cú, đã ghi lại cả một quy trình rèn luyện, phấn đấu, học hỏi, tìm tòi suốt gần đôi mươi năm trời với những trung ương tư, tình cảm cụ thể vào những quan lại hệ cụ thể, tương đối phong phú của một tuổi trẻ với khát vọng chân như, ước mơ thiết yếu giác thật mạnh mẽ.

“Thơ viết trên đường vào cửa Phật”, tôi muốn gọi bằng một cái brand name nôm mãng cầu mà lại gần gũi tất cả những bài bác thơ ấy theo cảm nhận của người đọc tập “Nhật cam kết bằng thơ”, nương theo những chặng đường chổ chính giữa tưởng từ cõi chúng sinch đầy những ưu bi, lầm lỗi để bước vào từng bậc của Thiền, cơ mà ngộ đạo, mà lại tỉnh giác, để được tkhô cứng thản trong cõi trung khu linch. Viết nhật ký kết bằng thơ vốn xưa nay hiếm. Đọc tập “Thiền môn thi ký”tôi nhận ra tương đối rõ nét “một bức chân dung tự họa con người tinc thần” của một Thiền sư trẻ tuổi rất thật tâm với kiên định hướng về Đạo Phật. Thêm nữa, tác giả sử dụng thể Đường thi cùng đến biết cũng đã từng đọc thơ Thiền thời Lý, Trần đề xuất dáng vẻ, thần thái nhiều bài vào tập thơ đã hài hoà chất Thiền cổ điển với chất trữ tình nghệ sĩ hiện đại. Xin thử phác hoạ ra vài nét thiết yếu về nội dung và nghệ thuật của tập thơ.

Hòa Thượng Thích Viên Thành - Ước nguyện thanh hao cao mạnh mẽ từ thuở thiếu thời

*

Những bài xích thơ mở đầu được khơi nguồn cảm hứng sáng tác Lúc tác giả tạm biệt gia đình quê hương đi tìm kiếm lẽ sống. Tuổi còn trẻ quá, mới 12 tuổi, “bụi hồng chưa bợn tấm tkhô giòn y” (Bài Tạm biệt quê hương). Vậy nhưng tiếng thơ đã chững chạc làm thế nào. Chia tay người crúc ruột, Nhà thơ đã gửi lại những lời nói thật cứng cỏi:

Chụ ơi! Xin crúc hiểu lòng tôi

Giờ phút chia ly đã đến rồi

Vẫn biết gia phong cần giữ đấy

Nhưng bởi vì chân lý phải đành thôi.

(Bài “Từ biệt chú đi tu” Số 1, tháng 1 – 1962)

Mối quan liêu hệ giữa mẫu nhỏ - “giữ gia phong” – cùng mẫu lớn – “do chân lý” đã được nhận thức rành mạch. Sự lựa chọn cũng thật dứt khoát. Và mục đích sống cũng được xác định cụ thể.

Crúc ơi! Ơn nghĩa cháu không quên

Nguyện chứng chân như sẽ báo đền

Crúc ở lại bên xây tổ nghiệp

Cháu đi cầu Pháp cứu oan khiên

Kẻ vun cội đức cho tươi tốt

Người đắp nền nhân thật vững bền

Chụ cứ yên ổn trung khu đừng gồm ngại

Cháu thề cố gắng quyết tu lên

(Bài “Từ biệt chú đi tu” số 2, tháng 1 – 1962)

Một cậu nhỏ nhắn mới chớm tuổi học phổ thông cấp nhì, chưa hề đặt bàn chân tới một thềm bậc cửa Thiền nhưng đã biết hướng tới “Chân lý”, đã tất cả khát vọng “cứu oan khiên”, “đắp nền nhân vững bền”...là điều hiếm thấy! Quả thật, thời gian đầu đọc những câu thơ bên trên, tôi hơi sững sờ, e rằng đó chỉ là những câu thơ mang ý nghĩa sách vở. Nhưng rồi, đọc tiếp 2 bài xích “Thư gửi mẹ”, được viết sau 2 năm xa quê hương, chủ yếu thức sống cảnh muối dưa đạm bạc chốn tu hành, tôi thực sự cảm phục một nhân giải pháp thơ, một nhân biện pháp Thiền, mặc dù non trẻ song tương đối đĩnh đạc:

Am mây, viện trúc, say mầu đạo

Áo vải, cơm chay, giữ hạnh thiền

Đừng thấy người bàn sinh ái ngại

Chớ nghe ai nói, hóa lo phiền

Mẹ ơi! Con đã vị chân lý

Giông tố khôn lay, chí vững bền

(Bài “Thư gửi mẹ” số 1, năm 1964)

Sắt son dạ đã thân quen mưa nắng

Sành sỏi thân từng dạn gió xương

Huim náo nhức đầu, ưa tĩnh mịch

Đỉnh phổ biến lợm giọng, mến dưa tương

(Bài “Thư gửi mẹ” số 2, năm 1964)

Từng cặp câu thơ tuy nhiên đối “Sắt son >Ta dại ta kiếm tìm nơi vắng vẻ. Người khôn, người đến chốn lao xao”.

*

Nhưng bên tu hành trẻ Thích Viên Thành không phải bậc trí giả muốn ẩn mình trong thảnh thơi tản, nhưng mà tự nguyện lánh xa mọi người “huim náo, đỉnh chung” để hiến mình đến đạo pháp, rèn rũa phẩm chất trước cửa thiền. Vì thế âm điệu thơ mặc dù gồm chút giống người xưa, song hồn thơ luôn gắn với cuộc đời thường nhật thời buổi này. Đọc truyện “Tây du ký” đơn vị thơ cất tiếng ca ngợi “Tôn Ngộ Không”:

Một gậy vùng vẫy khắp cõi thiên

Dọc ngang cho tỏ chúa hầu viên

Quan phong Bật Mã, lòng như thế nào thoả

Danh tới Tề Thiên, ý chửa yên

Biển động, trời nghiêng lòng mới hả

Lò nung, núi nghiền, tính chưa hiền ...

(Bài “Đọc Tây du cam kết, Tôn ngộ Không”. Viết cuối năm 1964)

Vịnh Tôn Ngộ Không, giỏi cũng là một biện pháp tự dặn bản thân hãy kiên định ước nguyện tkhô nóng cao, đẹp đẽ nhưng mà mình đã lựa chọn?

Có thể nói, những bài bác thơ viết từ đầu năm 1962 đến cuối năm 1964 (8 bài) là tiếng lòng của một tuổi trẻ quyết tâm đi tìm lý tưởng “Cầu Chính pháp” hướng tới “Chân như”, bởi chân lý do “nền nhân” ... Người làm cho thơ còn rất trẻ nhưng ngòi cây bút hơi vững rubi và hồn thơ, cái tôi tác giả tương đối rõ rệt, phảng phất một chất thiền vào phong thái nhân sinh, chân thanh khô, tự nguyện. Những vần thơ tkhô cứng cao vào trẻo ấy đã nhịp bước theo tăng nhân, mở cánh cửa “Thiền môn” vào cõi thiêng đất Phật, để học tập, luyện rèn ko phút ít nào ngơi nghỉ.

Hòa Thượng Thích Viên Thành - Bản lĩnh của bậc chân tu vượt qua mọi khó khăn khăn hướng về giác ngộ

Sau nhì năm xuất gia cầu đạo, người Tăng nhân - Thi sĩ bước tiếp bên trên bé đường đạt đến giác ngộ chân như. Tuy chưa thâm nhập hết mọi lẽ huyền vi của Phật pháp, tuy vậy hồn thơ phảng phất một chất thiền, một phong cách thanh cao đầy nhân sinc và từ ái, một khí phách hiên ngang, vững đá quý cùng tự tin mặc dù trước mặt là muôn nghìn khó khăn khăn, thử thách.

Từ cuối năm 1964 đến cuối năm 1968, Nhà thơ - Người tu hành bước vào những năm tháng học tập, rèn luyện đầy gian khổ. Trước hết là những gian khổ vào dùi mài tởm sách, lý thuyết. Nhiều bài xích thơ trực tiếp ghi lại những cảm nhận tương đối hợp lý của người đồng tử đắm say học cùng mạnh dạn tra cứu tòi, tìm hiểu. Như bài xích “Học”, bài xích “Đọc ghê Pháp Bảo Đàn”, bài “Nguyện”, bài “Tỉnh ngủ buổi trưa” ....

Gió hút vào tuy vậy lạnh lẽo mon mười

Ngồi bên cửa sổ học không ngơi

Đầm đìa trước mặt, quên mưa hắt

Nhí nhéo xung quanh hiên mặc khách chơi..

(Bài “Học”)

*

Những câu thơ tả thực đậm chất đời thường, đọc lên, thấy hiện rõ một dáng hình, một tư thế, một quyết trung khu thật đẹp. Người đồng tử ấy đã đem tất cả sức lực trọng điểm trí gửi vào đèn sách, mặc mưa gió, bão bùng, mặc những trò vui trần thế. Nhiều lúc, người ấy đã nguyện trước Phật đài:

Thắp trước Phật đài một nén nhang

Rì rầm nguyện dưới trơn từ lương

Hữu tình tăm tối thề dong đuốc

Hàm thức đê mê quyết dẫn đường!

Biến cõi trầm luân thành Tịnh độ

Bắc cầu hành nguyện tới Tây Phương

Dù gian nặng nề vẫn ko lùi bước

Khoác áo Như Lai Lai để tự cường.

---

Đã vị chân lý tới am mây

Còn bao gồm lo gì đắng với cay

Sắt thnghiền bền trung ương thề giữ đạo

Đá tiến thưởng vững chí nguyện ăn chay

Gió to lớn sóng cả từng quen thuộc thuộc

Nhẫn nhục độ sinh theo gót Phật

Làm đến biển phúc được chan đầy!

(Bài “Nguyện”)

khi đã xác định rõ động cơ học tập đúng đắn thì người học sẽ tất cả đủ sức mạnh tinh thần với thể lực để vượt khó, để vươn lên. Với động cơ học tập thật cụ thể, đúng đắn. Học để nêu cao đuốc tuệ, để soi sáng, dẫn đường cho cái đó sinch vượt qua vòng Sảnh si u tối, đi tới “biển phúc chan đầy”. Qua học tập khiếp sách mà lại cái tôi của một người tu hành dần hòa quyện với cái ta của hàm thức, đại chúng. Xác định rõ việc học của bản thân là “dong đuốc ... dẫn đường mang lại hàm thức say đắm ... đi tới” cũng là thức tỉnh mang lại chủ yếu bản thân bản thân. Trong "Kinc Pháp Cú” Đức Phật từng dạy “chỉ có ta lầm điều tội lỗi, chỉ bao gồm ta tạo nên ta ô nhiễm, chỉ bao gồm ta tránh điều tội lỗi, chỉ bao gồm ta gột rửa sạch đến ta”. Phật pháp mênh mông sâu thẳm biết nhường nào! Vì thế, càng học, người tu hành cũng như người trần thế càng cảm thấy bản thân còn u tối, cần cố gằng gấp bội phần. Bừng tỉnh sau giấc ngủ buổi trưa, nhà thơ của chúng ta viết:

Ngọ qua mà lại dạ vẫn chân không

(Bài “Tỉnh ngủ buổi trưa”, năm 1965)

Và đọc kinh “Pháp Bảo Đàn” mà cảm thấy bản thân còn nhiều bỡ ngỡ!

Căng mắt quan sát theo tay trỏ nguyệt

Chao ơi! Pháp giới thật bao la.

(Bài “Đọc kinh Pháp Bảo Đàn”)

Kèm theo những vần thơ tỉnh thức về những cực nhọc khăn, thử thách vào quá trình học tập, tác giả đã ghi lại những lời Phật dạy cơ mà đọc lên ai cũng thấm thía. Đức Phật dạy: “Người tu hành như tuyên chiến thuộc ma ân oán. Hai bên sát trận chỉ tất cả một giải pháp là: Chiến thắng thì đuổi được kẻ thù, thất bại thì sẽ bị kẻ thù giết chết” ... “Kẻ biết tự trọng không bao giờ bít dấu những lỗi lầm của bản thân. Những dòng nhơ nhuốc trong đời người đều bắt nguồn từ cái hoen ố nhỏ nhen”. Tuy vậy, những khó khăn khăn thử thách trong học tập là thuộc cái bản thể ở trong ta.

Người biết tự trọng, gồm chân trọng điểm, vâng theo lời giáo huấn của đức Phật thì gồm thể tự bản thân kiên cường tu tập, rèn luyện, sẽ đạt tới lý tưởng, dần dần tới cõi chân như, đốn ngộ. Còn những thử thách, những cản trở của ngoại giới mới thực sự khắc nghiệt đối với người tu hành. Tăng nhân – thi sĩ, tác giả của “Thiền môn thi ký” đã gặp phải những điều khắc nghiệt ấy.

Tiếp sau những vần thơ thể hiện đức kính kiên định chăm chỉ học tập ghê sách là những vận thơ cay đắng nhưng đầy bản lĩnh của một bậc chân tu trước cuộc đời dâu bể.

Từ năm 1965 trở đi, tình hình chính trị, thôn hội bên trên miền Bắc nước ta bao gồm nhiều biến động phúc tạp. Giặc Mỹ mở rộng chiến trỡ ràng, sở hữu bom đạn ra bắn phá những cơ sở quân sự, khiếp tế, bao gồm trị trên toàn lãnh thổ. Cả những vùng dân cư, những đơn vị thờ Công giáo, những ngôi chùa cảnh Phật..., chúng cũng ko tha. Tất cả tác dụng, vật, lực của mọi miền thành thị, buôn bản quê đều phải tập trung vào nhiệm vụ chống lại bọn ác ma xâm lược. Thượng tọa Thích Viên Thành kể rằng: Vào thời gian này, việc học tập, rèn luyện để hoằng hóa giáo pháp của ông gặp khó khăn, thử thách khắc nghiệt.

*

Ba bài xích thơ “Cảnh chiều”, “Cảm xúc chiều đông” và “Từ giã chùa Cao Lá” ra đời giữa năm 1965 ghi lại hơi chân thực cảnh ngộ cùng nỗi lòng của nhỏ người trước những khó khăn, thử thách ấy:

Chiều đông cuồn cuộn nổi phong hàn

Tôi đứng sườn non lệ chưa chan

Đau xót nhìn từng cây cỏ héo

Ngậm ngùi trông mỗi cánh hoa tàn...

(Bài “Cảm xúc chiều đông”)

Nhà thơ - Vị Tăng Nhân mười bốn tuổi ấy đứng lặng trên núi cao, ròng rã ròng nhì mặt hàng lệ. Nhìn “từng cây cỏ héo”, vào “mỗi cánh hoa tàn”, mà đau xót, ngậm ngùi, thương cỏ cây hoa lá đang chết dần, tàn tạ dần vào những cơn “phong hàn” ác nghiệt của tạo hoá. Và ngậm ngùi, đau xót hơn nữa là thương cho cảnh ngộ, thân phận của bao gồm bản thân cũng đang bơ vơ, đang bị dập vùi... trong cơn gió lạnh cuộc đời. Thiên nhiên và bé người hòa hợp. Ngoại giới với nội trọng điểm hòa hợp.

Xem thêm: Vé Tham Quan Hầm Rượu Vang Đà Lạt Nổi Tiếng, Hầm Vang Đà Lạt

Bao trùm tất cả những chiếc thơ ấy là một tình thương, một tấm lòng bao dung rộng lớn. Thương mình, thương cỏ cây và ... thương đời, thương chúng sinc, hàm thức. Do đó, tuy câu thơ kế tiếp có đôi chút ít đắng cay, nhưng tình người vẫn đôn hậu, ấm áp:

Trách nát đời sinh tử mau ly hợp

Thương cảnh luân hồi cchờ tự tan

Hàm thức còn say vào biển nghiệp

Bao giờ chở hết tới nê trả ...?

(Bài “Cảm xúc chiều đông”)

Cảnh “luân hồi”, thân “hàm thức”, cùng “biển nghiệp” ... được nhắc tới như muốn khái quát chiếc quy luật “khổ hải” của kiếp nhân sinch nhưng Đức Phật từng chỉ dạy. Nhà thơ như muốn bỏ qua mọi suy nghĩ nặng nề, tầm nã search nguim cứ mình bị đoạ đày, “trục xuất”, để bày tỏ một quan điểm, biện pháp nghĩ bình tĩnh, theo sự vần luân phiên vào cái vô thường của tạo hoá. Vì thế câu thơ kết “Hàm thức còn say vào biển nghiệp, bao giờ chở hết tới nê hoàn” không bi thương, trái lại vẫn toát ra một mong muốn tích cực, mong sao để cho chúng sinch và bản thân mau cđợi vượt qua “biển nghiệp” (Biển đời oan nghiệt) để đến bến “nê hoàn” (Cõi Niết bàn, Cực Lạc giải thoát). Và người tu hành trẻ tuổi ấy đã ra đi, chấp nhận thử thách, quyết trung tâm tra cứu về “Bảo sở”, bước tiếp bên trên nhỏ đường mình đã lựa chọn:

Từ giã cvào hùa Cao cơ hội sớm mai

Gánh tởm oằn oại chuyển bên trên vai

Có vầng tuệ nhật soi từng bước

Bảo sở đường sang trọng chắc chẳng dài

(Từ giã cvào hùa Cao Lá)

Viết được những câu thơ với âm hưởng lạc quan lại kiên định như trên, chắc vị Thượng tọa tương lai đã chổ chính giữa niệm được sâu sắc lời Phật dạy rằng: “Này những Phật tử, những nhỏ là Phật sẽ thành. Ta là Phật đã thành. Khởi được lòng tinh như vậy, đã là đầy đủ được giới phẩm”. Và hẳn Người hằng tự nhắc mình ghi nhớ, làm theo câu ca của những người dân bình thường Việt Nam thực tâm đi theo Phật đạo:

Ở đời muôn sự của chung

Phát trọng tâm Bồ Tát bao dung hàng trăm chủng loài...

Trong truyện cổ Phật giáo hiện có câu chuyện một vị Tôn giả trên đường hành đạo, hướng về “Bảo sở” đã phải trải qua muôn ngàn khó khăn gian khổ. Có cơ hội Người tưởng vấp ngã gục, đành bỏ dở sự nghiệp giữa đường. Bỗng thấy hiện lên trước mặt một toà “Hoá thành” đồ sộ, nguy nga như có ý mời rước kẻ lữ hành tạm nghỉ để tương lai tiếp tục cuộc hành hương. Tôn giả sung sướng dừng chân nghỉ rồi ngủ thiếp một giấc lâu năm. Lúc tỉnh dậy, tòa thọ đài đã biến mất. Nhưng bao quanh cây cỏ tốt tươi, khí trời mát mẻ vừng dương hồng hào, hoa nở ngào ngạt hương thơm, chim muông nô đùa, ca hót, kính chào đón… Bao nhiêu mệt nhọc xua tan hết. Trong lòng cảm thấy phơi phới, sức lực dồi dào như ngày đầu cất bước, Tôn giả đứng dậy, tiếp tục lên đường. Thì ra có một Thượng sư theo gót Người suốt chặng đường thử thách.

*

Để động viên, khích lệ đệ tử, Thượng Sư đã hoá hiện ra thành giả. Sau Lúc nghỉ ngơi xong xuôi vị tôn giả lại tiếp tục cuộc hành hướng… với cuộc hoàn hương của vị tôn giả ấy đã trọn vẹn… Đối với người tu hành hậu sinc Thích Viên Thành, sau ngày giã biệt chùa Cao Lá, dấn thân bên trên nhỏ đường gió bụi mặc dù mắt vẫn chăm chắm hướng về Bảo Sở, lòng vẫn một mực trung trinch, nhưng thuộc hạ rã rời, trí lực giảm suy. Magiống hệt, Phật tổ đã độ trì, dẫn đường tới cvào hùa Văn Quán, mang lại ngơi nghỉ không nhiều ngày rồi mang đến đi hướng tới Hương Sơn ổn định nơi chốn học hành, tu tập. Nghĩ lại chặng đường thử thách ấy tăng nhân thi sĩ đã nhớ tới chuyện Phật để tự khích lệ bản thân. Tới xã Văn Quán, Ngài có thơ về chùa Văn Quán:

Đương mỏi thì trông thấy Pháp Tràng

Mấy tầng lầu những vẻ thanh quang.

Chắc là Phật thế ra mang lại nghỉ

Để khách hàng trả hương đỡ vội vàng

(Bài “Đến ca dua Pháp Tràng Phật Ấn”)

*

Tới Hương Sơn, vị Tăng sinch ấy tất cả thơ về Ca tòng Hương:

Chao ôi đã được đến Hương Sơn

Trút hết bao nhiêu nỗi ân oán hờn

Mưa pháp, gió Từ nhuần thấm mát

Cõi lòng chan chứa một nguồn an.

(Bài “Buổi đầu đến Ca dua Hương”)

Kể với tôi về nhị bài thơ này Thượng Tọa Viên Thành nói:

“Chùa Văn Quán là tòa thành tthay lệ, nhưng Thượng sư dẫn tôi vào mang lại tạm nghỉ để chỉnh đốn lại hành trang, tâm tư, nghị lực. Còn Hương Sơn đích thực là Bảo sở, là kho tàng đất Phật góp tôi trưởng thành”.

Vậy đấy, trong bốn năm từ tuổi 12 đến tuổi 16, đơn vị thơ - người tu hành vừa rèn luyện tu dưỡng, học tập, vừa biến đổi thơ đều đặn. Mỗi bài là một bước đường phấn đấu kiên định, bền bỉ, quyết chổ chính giữa vượt mọi khó khăn khăn gian khổ để vươn tới, từng bước hướng về Bảo sở, Và bước đầu, tuy chưa đạt tới sự đốn ngộ chân như, chính giác nhưng đã thắng lợi. Thắng lợi về sự ổn định nơi tu hành, cùng cao hơn là sự thắng lợi trong bản thể chân trung tâm. Sau bài xích “Cây thông”, tác giả ghi lại mấy lời Phật dạy như để sơ kết một chặng đường. Đức phật dạy rằng: “Những dũng tướng tất cả thể chiến thắng trăm trận, sức địch muôn người, nhưng không dễ gì chiến thắng nổi bản thân. Chỉ gồm chiến thắng được mình mới là chiến công oanh liệt nhất”. Một cốt bí quyết Tăng nhân – thi sĩ đang dần bước tới chân như, mở rộng tâm hồn phân tách sẻ mọi nỗi niềm với bọn chúng sinh, hướng tới thánh đạo, chan hòa thuộc vạn vật thiên nhiên vũ trụ.

*

Hòa thượng Thích Viên Thành - Một cốt phương pháp của Bậc giác ngộ với lòng từ bi vô lượng hướng về bọn chúng sinh

Tiếp nối ý chí quyết tâm ở những năm đầu mới cất bước, vị Tăng sĩ trẻ tuổi vẫn không ngơi nghỉ việc học tập. Từng ngày, từng tháng, từng năm trưởng thành trong nhận thức, giác ngộ đã được ghi lại thành những lời thơ súc tích. Trước hết là tự thẩm định lại bản thân mình:

Tam học (1) mặc dù tu chổ chính giữa chửa tịnh

Ngũ trần (2) dẫu bớt dạ còn đam

Đàn – Ba – La - mật (3) từ ni nguyện

Hạnh Phổ Hiền Vương quyết chí làm.

(Bài “Tự trách”)

Đến nay phải thụ thân hàm thức

Bởi trước lầm mê tính Phật đà

Cho đến bây giờ tôi mới hiểu

Muôn hình chẳng lọt thức trọng tâm ta.

(Bài “Học duy thức”)

Và sau đó tự chiêm nghiệm để khẳng định bản chất, bản lĩnh của mình:

Hôm ni nghe được Cha hiền dạy

Mới biết trong mình ngọc vẫn đeo.

(Bài” Lần đầu đọc kinh Pháp Hoa”)

Hình ảnh “vào mình ngọc vẫn đeo”, thật đẹp, vừa nôm na, giản dị, dễ hiểu, vừa hàm súc, đa nghĩa, gợi những liên tưởng, suy ngẫm sâu rộng. Phải chăng vị tăng nhân – thi sĩ ấy đã quan sát thấy Phật vĩnh cửu ở trong thâm tâm mình? Tâm tức Phật. Phật ở vào ta, chân lý Phật pháp thâm nám hậu, uyên bác đã được nghệ thuật hóa bằng một hình ảnh thơ tươi tắn thật là tài hoa!

Từ sự khẳng định ngọc vẫn sáng trong mình, Phật mãi ở vào ta, nhà thơ tự hào cùng mạnh dạn bộc lộ những nhận thức, những giác ngộ tương đối vững xoàn lẽ chân như, Phật pháp. Bài “Họa thơ Thức Như”, bài “Nhắn bạn đồng tu nhân ngày thụ giới”, bài xích “Thăm miếu thần linh”… gồm những câu thơ như tuyên ngôn về bí quyết sống, rực sáng sủa ngọn đuốc trí tuệ. Đặc sắc nhất là bài xích “Họa thơ Thức Như:

Sinc, tử bố đời vị thức hiện

Thánh, phàm chín cõi bởi chổ chính giữa ta

Khuyên ổn ai đã biết tin Tam bảo

Trẻ sớm đi tu, chớ để già

Nhắn nhủ thuộc ai, trẻ chí già

Tu hành đến bay kiếp có tác dụng ma

Người không tyêu thích dục sang trọng hơn cả

Đời chẳng Sảnh đắm đuối sướng lắm mà

Phiền óc chỉ còn bởi vì sự nghiệp chướng

Thanh cao nhờ ở chiếc “không ta”

Tu là cõi phúc, buộc phải tu lấy

Nhắn nhủ cùng ai trẻ chí già.

Rõ ràng, những câu thơ như thế vừa sâu sắc một chất Thiền, vừa mộc mạc, nhẹ nhõm chất đời, gồm ý nghĩa răn bảo, giáo dục thiết thực đối với mọi người.

Mở rộng chổ chính giữa hồn chia sẻ mọi nỗi niềm với bọn chúng sinh

Thiên chức vẻ vang của người tu hành mà lại đức Phật từng dạy đệ tử là thụ giáo với truyền giáo. Do đó, ngay vào những bài thơ thể hiện niềm vui của người đang bước dần tới chân như, ngộ đạo, tác giả đã “Nhắn nhủ thuộc ai trẻ chí già” hướng về “Thiền môn” học theo Phật pháp đề hoà đồng cùng bản thân, chia sẻ mọi buồn vui, gột rửa mọi điều xấu xa, độc ác, dối trá. Có tới mười bài xích thơ được viết đều đặn từ 1968 đến 1978 thể hiện nội dung, cảm hứng mang ý nghĩa chất nhân văn này, như “Tiễn bạn”, “ Tặng ông bạn đông y”, “Gửi bạn đồng niên”, “Họa thơ Thức Như”, “Nhắc bạn đồng tu..”, “Khulặng người đa tình” (2 bài) “Khuyên ổn bạn đồng tu”..v.v...

lúc thấy người tốt thì Hòa thượng ngợi ca, động viên để nêu gương tốt, cũng để cùng cả nhà hoằng dương đại nghĩa, cứu đời, gặp người còn vướng víu, đắm chìm trong “biển ái” thì Ngài tình thật khuim răn, giảng giảm để người mau mau tỉnh lại:

Biển ái bao la nước đục lờ

Thương ai càng tắm lại càng nhơ

Nổi chìm mơ mộng từ bao kiếp

Sống thác vòng quanh mãi tới giờ

Lửa dục nấu nung thân ảo não

Sóng phiền trôi dạt cõi bơ vơ.

(Bài “Khuyên ổn người đa tình”)

Sau lúc vạch ra chiếc hậu quả đáng buồn của kẻ “đa tình”, vị Tăng nhân gửi một lời cũng là tất cả tấm lòng Từ, Bi, Hỷ, Xả của Phật đạo:

Khulặng ai hãy sớm hồi trung tâm lại

Từ phụ vị trí kia vẫn cố chờ

(Bài “Khuim người đa tình)

Lời thơ với tình người thật nhẹ nhàng, nhân hậu. Đấy là thái độ yêu thương thương đối với những phàm phu còn nặng căn rễ vào biển ái trần thế.

Hướng tới thánh đạo, vươn lên trong cõi thiêng huyền để tiếp tục sửa bản thân trên bé đường giác ngộ

Đọc những bài thơ viết theo chủ đề này, tôi có cảm giác có lúc thơ cùng người như bay khỏi thân xác để trò chuyện với Táo quân (bài “Nhắn cụ Táo quân lên trời”, với Thổ thần (bài bác “Thăm miếu thần linh”), bái kiến các Bồ tát (bài xích “Tán thán Đức Quan Âm”, “Tán thán Bồ tát Địa Tạng”), nghiêng bản thân trước những nhân vật bởi nghĩa quên thân (bài xích “Vịnh tượng Tướng quân Đinch Công Tráng”)…..

Với Táo quân, người tu hành trung khu sự:

Dẫu thế nhưng tôi gồm nguyện riêng

Không cầu phúc báo cõi nhân thiên

Chỉ mong mỏi mau cchờ tu thành Phật

Độ hết quần sinch bay não phiền.

Với Thổ thần, Ngài tình thực cầu nguyện sự giúp đỡ:

Tôi, Cụ thời buổi này đã tất cả duyên

Duim vì đạo pháp cực nhọc lòng quên

Tôi cầu Tam bảo gia trì Cụ

Cụ góp tôi tăng sức thiền

Trước chư vị Bồ tát, Ngài cầu nguyện để noi theo:

Đi thuộc Pháp giới mang đến vô úy

Dạo khắp Sa bà độ hữu duyên

(Bài “Tán thán Đức Quan Âm”)

Cầu nguyện, tôn xưng các vị Bồ tát, người chân tu đồng thời cũng tự dặn mình noi theo, rèn luyện cùng hành động như các tấm gương mỹ miều, huyền diệu đó.

Đạt được điều đốn ngộ ấy chính là đang rong ruổi trên bé đường “Đi thuộc Pháp giới đến vô úy). Vô úy là ko sợ hãi, ko cúi đầu trước điều ác cũng như trước mọi cường quyền bạo ngược ở đời, trước mọi vần xoay của tạo hóa. Học tập, thiền định, rèn luyện, tu thân như thế làm sao để đạt tới “Vô bố úy” như lời dạy của sư tổ Vạn Hạnh thì quả là điều hạnh phúc. Càng về cuối tập thơ, vị Tăng nhân – Thi sĩ ấy càng tiến gần bước tới bậc thềm của giác ngộ Chân như, đề xuất thơ đã bao gồm nhiều âm hưởng của niềm vui, sự hỷ lạc.

Cuối tập thơ, vị Tăng nhân viết bài bác “Xuống núi lần đầu” như muốn bày tỏ khát vọng hoằng dương đạo pháp để góp phần cứu vớt bọn chúng sinh:

Bao kiếp xa xưa đắm lục trần

Hôm ni phản vọng được quy chân

Nương thuyền Bát Nhã qua loại ái

Nhờ nước dương chi đoạn khổ luân

Gió non trăng thanh khô kết bạn lữ

Hoa đàm đuốc tuệ mượn tu thân

Nhưng tobình yên phận miền sơn dã

Lại xót sinh linch gấp bội phần!

Quả thật như vậy, kể từ năm 1973, Thượng tọa bắt đầu ttê mê gia các chương trình đạo tạo chính khóa với sự nghiệp hoằng dương Phật pháp. Dù ở bất kỳ cương vị như thế nào, Thượng tọa cũng đều tận tâm, nêu gương tiêu biểu trong việc tốt đạo đẹp đời. Ngài nhận lĩnh các công việc, những chức vụ chỉ vì chưng lợi ích mang đến số đông, mang lại đồng bào cùng dân tộc. Vào đời bằng hạnh nguyện Bồ tát, Hòa Thượng tđê mê gia tích cực các công tác làm việc từ thiện làng hội để đem lại an lạc, hạnh phúc cho nhân sinh.